Thom over 50 jaar GGZ en de weg naar verbinding

Thom is al 50 jaar werkzaam in de geestelijke gezondheidszorg. Als klinisch psycholoog, psychoanalyticus en voorzitter coöperatie PsyZorg Zuid-Limburg, een verband van vrijgevestigde collega’s deelt hij zijn visie op de huidige transformatie in de zorg, het belang van de geschiedenis en de kracht van ontmoeting.

Kun je ons iets vertellen over je achtergrond en hoe je in dit vak terecht bent gekomen?

Thom: Ik ben van beroep klinisch psycholoog en psychoanalyticus. Ik heb in Amsterdam gestudeerd, maar ben grotendeels opgegroeid in Parkstad. In september is het precies 50 jaar geleden dat ik begon in de geestelijke gezondheidszorg. Die lange geschiedenis tekent mijn betrokkenheid; ik heb veel bewegingen in de zorg zien komen en gaan.

De mens is gebouwd op zijn of haar geschiedenis. We doen tegenwoordig te veel alsof we het wiel steeds opnieuw moeten uitvinden, terwijl er al lang fundamenten en waarden zijn gelegd. Als we iets nieuws bedenken, zou ik graag zien dat we eerst kijken: hebben we dit al eerder gedaan en waarom zijn we er toen mee gestopt?

Er wordt hard gewerkt aan een transformatieplan in de zorg. Wat houdt dit in voor de verhouding tussen grote instellingen en zelfstandige praktijken?

Thom: We proberen de fragmentatie en commercialisering van de afgelopen jaren terug te draaien. Voorheen stonden we vaak concurrentieel tegenover elkaar. Nu vormen we weer een netwerk waarin we elkaar herkennen en vertrouwen. Het aanbod en de complexiteit van de problemen die wij als vrijgevestigden zien, zijn namelijk gelijkwaardig aan die van grote instellingen.

Hoe vullen jullie elkaar in de praktijk aan?

Thom: Dat is een mooi proces. Een vrijgevestigde praktijk heeft bijvoorbeeld geen intensief deeltijdprogramma. Als ik een cliënt zie die dat nodig heeft, kan ik die nu naadloos laten aansluiten bij het aanbod van een instelling als Mondriaan. Andersom werkt het ook: als zij iemand willen verwijzen voor psychoanalyse, kan dat bij mij zonder dat diegene opnieuw op een lange wachtlijst terechtkomt.

Een relatief nieuw concept is het verkennend gesprek. Wat zijn de ervaringen tot nu toe?

Thom: De ervaringen van collega’s zijn zeer positief. Het is een kans om de domeinen van de GGZ en het sociaal domein echt bij elkaar te brengen. Wel leren we dat één gesprek soms te weinig is. Het is voor een burger vaak iets nieuws en ingrijpends; we moeten meer ruimte maken voor een feedbackloop om te horen hoe de boodschap is geland. Psychische problemen zijn complex en gedragsverandering vraagt simpelweg veel tijd en aandacht. We moeten accepteren dat leerprocessen bij mensen lang kunnen duren.

Tot slot, wat is er volgens jou nodig in onze maatschappij om mentale problemen te verminderen?

Thom: Gelijkwaardigheid en ontmoeting. Onze huidige samenleving maakt het mensen niet makkelijk; velen raken geïsoleerd in hun eigen leven. De mens is een samenwerkingsdier. Als we onze systemen – van onderwijs tot organisaties – inrichten op basis van die waarden, ziet de toekomst er over 25 jaar een stuk zonniger uit.

Wilt u meer weten over de samenwerking? Neem gerust contact met ons op.