“Soms heb je gewoon even iemand buiten je eigen bubbel nodig”

Vrijgevestigde GZ-psychologen Marie-Claire Hageman en Karin Bosma over het verkennend gesprek 

Binnen Mentaal Gezond Zuid-Limburg werken grote en kleine partijen samen. Ook vrijgevestigde psychologen en kleine praktijken doen mee, onder meer via Psyzorg Zuid-Limburg. Marie-Claire Hageman en Karin Bosma zijn allebei GZ-psycholoog met een eigen praktijk, en ze voeren allebei verkennende gesprekken. We spraken met hen over de waarde van kleine praktijken, over wat ze zien in hun spreekkamer en over wat er nog beter kan. 

Wie zijn jullie? 

Marie-Claire: “Ik ben GZ-psycholoog en heb een eigen praktijk voor basis-GGZ in Maastricht, op de Annadal Campus. Ik ben al lang lid van Psyzorg Zuid-Limburg en ben in een vroeg stadium bij het project betrokken geraakt. Ik hoorde bij de eerste groep die werd opgeleid, en daarna ben ik in Maastricht aan de slag gegaan.” 

Karin: “Mijn loopbaan lijkt veel op die van Marie-Claire. We hebben vroeger allebei bij de Mondriaan Zorggroep gewerkt. Ik ben ook GZ-psycholoog. Ik heb een eigen praktijk in Buchten en werk één dag per week bij de huisartsen in Urmond. Bij Psyzorg ben ik later ingestapt, en inmiddels zit ik samen met Marie Claire en een aantal ervaren, gedreven collegae in het kernteam. Eind 2025 begon ik aan de opleiding tot vraagverkenner. Dit jaar ben ik ook aan de slag gegaan met het voeren van de gesprekken zelf.” 

Waarom is het voor vrijgevestigden belangrijk om zich regionaal te verbinden? 

Marie-Claire: “Dat was eigenlijk altijd al belangrijk, en het was ook de reden dat Psyzorg Zuid-Limburg is opgericht. In andere delen van het land kregen vrijgevestigde praktijken soms in één keer geen contract meer, omdat verzekeraars liever met één grote partij zaken deden. In Limburg is het gelukkig niet zo gegaan. Toen ik voorzitter van Psyzorg Zuid-Limburg was, zat ik aan tafel bij de taskforce wachttijden. Uit die taskforce is dit project voortgekomen. Als kleine praktijk moet je je organiseren in een groter verband en zorgen dat je op die manier vertegenwoordigd bent bij belangrijke projecten in de regio. Anders nemen de grote spelers de beslissingen en sta je aan de zijlijn. Door dit project, en vooral ook dankzij de onvermoeibare inzet van onze huidige voorzitter (Thom van Lierop), horen we er nu echt bij. De samenwerking met andere partijen in de GGZ en het sociaal domein is nu beter, en dat is ook beter voor inwoners. Ik weet nu ook veel beter wat het sociaal domein te bieden heeft. Daar hebben mijn andere cliënten ook iets aan.” 

Karin: “En we leren veel van elkaar. Als je alleen of met een paar collega’s werkt, hoef je niet steeds zelf het wiel uit te vinden.” 

Wat voegen kleine praktijken toe voor inwoners? 

Marie-Claire: “Niet iedereen voelt zich thuis in een grote organisatie. Kleine praktijken zitten vaak dichter bij huis en werken wat persoonlijker. Ik zit letterlijk in hetzelfde gebouw als twee huisartsenpraktijken.” 

Karin: “De lijn met de huisarts is kort. Dat voelt voor veel mensen vertrouwd, en daardoor is de drempel lager. Daarom ben ik ooit voor mezelf begonnen. Je bent goed bereikbaar, mensen hoeven niet eerst langs een secretariaat en je kunt persoonlijk werken. Mensen waarderen dat juist als het even niet goed gaat.” 

Marie-Claire: “Iedere vrijgevestigde heeft een eigen stijl. Ik kan de tijd nemen die iemand nodig heeft. Dat wil niet zeggen dat grote instellingen geen goede zorg leveren, integendeel. Zij werken onder andere voorwaarden, en ze hebben meer verschillende disciplines in huis. We hebben het allebei nodig.” 

De GGZ staat onder druk. Wat merken jullie daarvan? 

Karin: “Dat merken we letterlijk aan de deur. Er is veel behoefte aan psychologische hulp. In de basis-GGZ zien we veel verschillende klachten, zoals angst, somberheid, burn-out en trauma. Daarbij komt dat binnen de regio Zuid-Limburg, mogelijk onder meer door de mijnhistorie, relatief veel psychische klachten voorkomen (in vergelijking met het landelijk gemiddelde).” 

Marie-Claire: “Mij valt op dat de klachten zwaarder zijn geworden sinds ik in 2011 met mijn eigen praktijk begon. De wachtlijsten in de specialistische GGZ zijn lang, dus mensen met zware klachten komen vaker bij ons terecht. Soms kan dat prima, als je duidelijke doelen afspreekt. Maar lichte, eenvoudige hulpvragen zien we bijna niet meer. De samenleving is ook ingewikkelder geworden. Mensen krijgen veel prikkels, bijvoorbeeld van hun telefoon, en slapen daardoor minder en slechter. Ook op andere terreinen leven mensen minder gezond. Sociale verbanden zijn minder sterk en helpend. Voor veel mensen is het leven duur geworden, en wie weinig geld heeft, heeft vaak ook een stapel praktische zorgen. De combinatie van o.a. deze factoren zorgt ervoor dat de psychische gezondheid van veel mensen meer onder druk staat” 

Wat is er anders aan een verkennend gesprek? 

Karin: “Bij een gewone intake ligt de richting al vast. Iemand is naar de GGZ verwezen en verwacht daar ook hulp. Een verkennend gesprek is veel breder. Samen met iemand uit het sociaal domein kijk je wat er speelt, wat iemand nodig heeft en wat diegene zelf denkt. Vaak blijkt dat de GGZ niet nodig is, of maar voor een klein deel. Mensen voelen zich gezien en serieus genomen. En het is gewoon fijn werk.” 

Kun je een voorbeeld geven? 

Karin: “Laatst sprak ik een vrouw die het zwaar had met de zorg voor haar moeder met dementie. Dat kostte haar veel energie. Je kunt dan zeggen: je hebt depressieve klachten. Maar je kunt ook zeggen: het leven is nu gewoon zwaar. Er bestaat een cursus over omgaan met dementie, en er is contact met lotgenoten. Dat hielp haar al enorm. Ik vind het belangrijk dat we normaliseren waar dat kan. 

Soms is het juist heel specifiek. Iemand heeft bijvoorbeeld een korte traumabehandeling nodig, zoals EMDR, maar hoeft daarvoor niet meteen naar een grote instelling. Dan combineer je die behandeling met steun van de praktijkondersteuner van de huisarts.” 

Marie-Claire: “Mensen en huisartsen zijn blij als iemand met iets concreets naar buiten loopt. Is er ondersteuning uit het sociaal domein nodig? Dan regelt de collega uit het sociaal domein de aanmelding vaak al tijdens het gesprek. Is er GGZ nodig, dan bellen wij rond. Voor specialistische GGZ is dat nog steeds niet makkelijk. Toch gaat het beter dan vroeger, toen ik dat alleen vanuit mijn eigen praktijk deed. En omdat de situatie beter in kaart is gebracht, komen mensen vaker op de juiste plek terecht. 

Het kan ook dat je samen concludeert dat er eigenlijk niets nodig is. Ik sprak een jonge man die na een aantal nare gebeurtenissen alles had laten vallen; school, werk en zijn hobby. We hadden het erover hoe belangrijk het is om een reden te hebben om ’s ochtends op te staan. Zes weken later was hij terug in zijn oude werk, en het ging veel beter met hem. Soms heb je gewoon even iemand buiten je eigen bubbel nodig die met je meedenkt.” 

Karin: “Dat normaliseren is zo belangrijk. Dingen mogen er zijn, en het leven is soms moeilijk. Gewone dingen zoals werk, sport of school zijn vaak belangrijke ankers.” 

Waar schuurt de transformatie nog? 

Marie-Claire: Het doel van de verkennende gesprekken is nog niet bij alle partijen, met name ook bij de burgers die op gesprek komen, even helder. Hierin is nog verbetering mogelijk. Verder is de financiering voor de vrijgevestigden nog niet op alle fronten goed geregeld. Er wordt soms verwacht dat we dingen doen zonder vergoeding, terwijl collega’s in loondienst gewoon worden betaald. Als ik een ochtend naar een overleg ga, kan ik drie cliënten niet zien. Ik zit aan de transfertafel en zou ook graag aan een DOCO meedoen. In Maastricht moet dat nog meer vorm krijgen, ook wat betreft de vergoeding.”  

Karin: “Daarom plan ik de gesprekken op mijn vrije dagen. In de regio komen mensen best vaak niet opdagen. Als ik daarvoor cliëntafspraken laat vallen, kunnen mensen die hulp nodig hebben niet terecht, en heb ik geen inkomen. Dat is zonde. Ik zou het liefst meer gesprekken doen, ook op werkdagen. Mijn vraag aan de zorgverzekeraars is daarom: maak het mogelijk dat wij ons werk kunnen doen, net als de andere partners.” 

Marie-Claire: “Het gaat om geld, maar ook om erkenning. Behandel vrijgevestigden hetzelfde als alle andere partijen die meedoen, want voor ons is het risico groter. “ 

Waarom doen jullie dit toch, soms zelfs op je vrije dag? 

Karin: “Je zit samen in een kernteam en je ziet hoeveel moeite anderen erin steken. We zijn loyaal naar elkaar. Inhoudelijk willen we ook echt onderzoeken wat dit kan betekenen. Vrijgevestigden bieden een groot deel van de GGZ in Limburg. Bij zo’n belangrijk plan wil je dan niet buiten de boot vallen. En het zit ook in onze beroepsgroep: we willen het goede doen.” 

Marie-Claire: “We zijn gewoon begonnen, in de hoop dat de financiering zou volgen. Bovendien levert het mij veel samenwerking op met andere disciplines, en dat is altijd waardevol.” 

Wat zeggen jullie tegen collega’s die twijfelen? 

Marie-Claire: “Regionale samenwerking is gewoon verstandig. Er is geen goed argument om het niet te doen. Verzekeraars stellen steeds meer eisen, en zonder regionale samenwerking wordt het steeds lastiger om een contract te krijgen. Over het verkennend gesprek ligt het voor mij wat ingewikkelder. Inhoudelijk vind ik het een waardevolle aanpak, en ik doe het met veel plezier. Tegelijk is de financiering nog niet structureel geregeld, en voor een collega die kostwinner is, weegt dat zwaar. Zo iemand zou ik aanraden om eerst goed te bekijken of het in de eigen praktijk past.” 

Karin: “Daar sluit ik me bij aan. Inhoudelijk zou ik zeggen: zeker doen. Tegelijk moeten we eerlijk zijn: de financiële basis is nu nog niet stevig genoeg. Dat is jammer, want het werk zelf is heel waardevol. Ik hoop dat dit snel beter geregeld wordt.” 

Stel dat we over twee à drie jaar weer praten. Wanneer is de beweging geslaagd? 

Marie-Claire: “Als elke huisarts het verkennend gesprek als een normale keuze ziet. Als iedereen in de keten weet waarvoor het bedoeld is, zodat je het bewust inzet. Het is geen plek om iemand even te parkeren of naar huis te sturen met een lijstje telefoonnummers. Het is ook geslaagd als de organisatie goed loopt, als inwoners weten wat voor hen het nut zou kunnen zijn van een verkennend gesprek en als de financiering goed geregeld is en niet meer bevochten hoeft te worden.” 

Karin: “Ik zie een spinnenweb voor me. Eerst waren er maar een paar draadjes. Door de DOCO’s en de verkennende gesprekken ontstaat nu echt een gezamenlijk netwerk voor mentale gezondheid, en je vindt elkaar makkelijker. Het is geslaagd als we het met z’n allen dragen.”