Achter passende mentale ondersteuning moet ook een duurzame organisatie staan

Binnen Mentaal Gezond Zuid-Limburg werken organisaties uit de ggz en het sociaal domein samen aan een beweging waarin inwoners sneller passende ondersteuning krijgen. Veel aandacht gaat daarbij vanzelfsprekend uit naar wat er inhoudelijk verandert. Maar om die verandering blijvend mogelijk te maken, moet er achter de schermen óók veel gebeuren. Melanie Senden, Business Controller bij Mondriaan en betrokken bij Mentaal Gezond Zuid-Limburg, houdt zich juist met die kant van de beweging bezig.

Van transformatieplan naar dagelijkse praktijk

Melanie raakte al vroeg betrokken bij het transformatieplan. “In het begin was er nog geen begroting en waren er veel vragen over wat het plan financieel en organisatorisch zou betekenen. Doordat ik daar vanuit mijn rol vragen over stelde, raakte ik steeds meer betrokken. Uiteindelijk werd mij gevraagd om als Business Controller voor het transformatieplan aan de slag te gaan.”

In die rol houdt ze zicht op de financiële stromen, de inzet van deelnemende organisaties en de begroting. Ze zorgt er onder meer voor dat organisaties de inzet die zij leveren op de juiste manier vergoed krijgen en adviseert het kernteam en het dagelijks bestuur.

Maar haar werk gaat volgens Melanie over veel meer dan cijfers alleen. “Het begint bij de vraag: hoe richten we het met elkaar goed in? Welke afspraken maken we, wie heeft welke verantwoordelijkheid en wat hebben we nodig om het proces goed te laten verlopen?”

Nu bouwen aan wat straks moet blijven

Juist dat vindt Melanie belangrijk voor de komende periode. Mentaal Gezond Zuid-Limburg bevindt zich nu in een transformatiefase, waarin tijdelijk extra middelen beschikbaar zijn om de beweging op gang te brengen. De uitdaging is om ervoor te zorgen dat nieuwe werkwijzen straks niet verdwijnen als die tijdelijke financiering stopt.

“De processen die we nu inrichten, moeten ook bruikbaar zijn in de periode daarna. Daarom moeten we nu al nadenken over vragen als: wat vinden we logisch om structureel te organiseren, wie is waarvoor verantwoordelijk en hoe zorgen we dat organisaties die verantwoordelijkheid ook kunnen nemen?”

Dat vraagt om duidelijke afspraken tussen alle betrokken partijen. Bijvoorbeeld over opleidingen, inzet van medewerkers en ondersteuning. Wat nu nog vanuit het transformatieplan wordt georganiseerd, moet op termijn steeds meer onderdeel worden van de reguliere manier van werken.

“Het moet niet iets blijven wat organisaties er ‘extra’ bij doen. Uiteindelijk moet het verweven raken in de dagelijkse werkzaamheden.”

De verandering raakt de hele organisatie

Dat betekent volgens Melanie ook dat de beweging naar passende mentale ondersteuning breder is dan alleen een inhoudelijke verandering in de zorg. Ook ondersteunende diensten, bedrijfsvoering en de manier waarop organisaties hun capaciteit inzetten, bewegen mee.

Wanneer inwoners bijvoorbeeld vaker buiten de specialistische ggz passende ondersteuning vinden, kan dat gevolgen hebben voor de cliënten die wél specialistische behandeling nodig hebben. De zorgvraag binnen de ggz kan daardoor gemiddeld complexer worden. “Dan moet je ook nadenken over wat dat betekent voor behandelaren, de samenstelling van teams en de manier waarop je het werk organiseert.”

Daarmee wordt de transformatie steeds meer een organisatievraagstuk: hoe richten organisaties hun processen zo in dat de nieuwe manier van werken ook op langere termijn haalbaar blijft?

Niet de cijfers, maar het gezamenlijke doel voorop

Hoewel Melanie dagelijks met begrotingen, cijfers en Excelbestanden werkt, ziet ze cijfers vooral als ondersteunend aan de beweging.

“De zorginhoud is natuurlijk waar het uiteindelijk om draait. Mijn aandacht zit daarom niet alleen op de cijfers, maar juist ook sterk op de processen erachter. Als die goed zijn ingericht, helpt dat organisaties om hun rol binnen het geheel te pakken.”

Daarvoor is het volgens haar belangrijk dat organisaties niet alleen vanuit hun eigen perspectief kijken. Mentaal Gezond Zuid-Limburg vraagt om een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de regio.

“We moeten steeds meer gaan voelen: dit is niet iets wat naast onze eigen organisatie bestaat. Iedere organisatie heeft binnen het geheel een rol en verantwoordelijkheden. Uiteindelijk moet je die onderdeel maken van je eigen bedrijfsvoering.”

Ruimte om het eenvoudiger te maken

Tegelijkertijd ziet Melanie kansen om de organisatie en financiering rond de samenwerking eenvoudiger te maken. Binnen de beweging komen verschillende financieringsstromen uit de ggz en het sociaal domein samen. Dat hoort deels bij domeinoverstijgend samenwerken, maar vraagt achter de schermen veel afstemming.

“Als we erin slagen processen eenvoudiger en eenduidiger in te richten, levert dat veel op. Niet alleen financieel, maar ook in tijd en aandacht. Hoe minder energie nodig is voor dubbele handelingen of ingewikkelde administratieve processen, hoe meer ruimte er overblijft voor waar het uiteindelijk om gaat.”

Haar ervaring buiten de zorg helpt haar daarbij soms om met een andere blik naar processen te kijken. “Ik kom oorspronkelijk uit de industrie. Natuurlijk is de zorg geen fabriek en moet je die vergelijking ook niet zo maken. Maar andere sectoren hebben wel veel ervaring met de vraag hoe je processen slimmer kunt organiseren en voorkomt dat je dingen dubbel doet. Daar kunnen we soms best iets van leren.”

Van tijdelijk programma naar het nieuwe normaal

De komende periode wordt daarom belangrijk. Niet alleen om de inhoudelijke beweging verder te brengen, maar ook om te bepalen wat nodig is om die beweging duurzaam te verankeren.

Voor Melanie is Mentaal Gezond Zuid-Limburg over een paar jaar geslaagd als de samenwerking niet meer voelt als een afzonderlijk programma, maar als een vanzelfsprekend onderdeel van het dagelijks werk.

“Dan functioneren we echt als één geheel. Alle partijen hebben hun rol gepakt en voeren die ook uit. Natuurlijk moeten we kijken naar wat financieel haalbaar is, maar ik hoop vooral dat financiën nooit de reden worden waarom de beweging stopt.”

Want uiteindelijk is dat waar alle processen, begrotingen en afspraken aan moeten bijdragen.

“Het gaat erom dat we met elkaar blijven doen waarvoor we deze beweging zijn begonnen: zorgen dat inwoners de ondersteuning krijgen die bij hen past.”