Samen beter kijken: Wat speelt er nu echt en wat is de juiste volgende stap?

Soms lopen mensen vast op meerdere gebieden in hun leven. Het gaat dan niet alleen om psychische klachten, maar bijvoorbeeld ook om problemen met werk, geld, relaties of gezondheid. In zulke situaties is het niet altijd duidelijk welke hulp het beste past. Een verkennend gesprek kan dan helpen.

De praktijkondersteuner huisarts ggz (POH-GGZ) speelt hierin een belangrijke rol. Marco Kusters, zelf POH-GGZ, legt uit dat een verkennend gesprek speciaal bedoeld is voor mensen die al langere tijd zoeken naar oplossingen. “Vaak hebben mensen al eerdere behandelingen gehad,” vertelt hij. “Maar na een tijdje komen ze toch weer terug bij de huisarts met klachten. Dan voel ik soms: er speelt meer. Samen kijken we dan of een verkennend gesprek kan helpen.”

In zo’n gesprek wordt niet alleen gekeken naar klachten, maar naar iemands hele leven. Het gesprek wordt gevoerd door twee professionals: één uit de geestelijke gezondheidszorg en één uit het sociaal domein, zoals welzijnswerk of een andere vorm van ondersteuning die de gemeente kan bieden in de zorg en ondersteuning aan inwoners. Soms sluit ook een ervaringsdeskundige aan. Dat is iemand die zelf ervaring heeft met soortgelijke problemen.

“Het grote verschil met een intake in de ggz,” legt Marco uit, “is dat het daar vaak gaat om een diagnose. In het verkennend gesprek kijken we breder. Wat speelt er allemaal? Waar loopt iemand tegenaan? En wat is er nodig om verder te komen?”

Mensen kunnen op verschillende manieren bij het verkennend gesprek terechtkomen. Soms meldt de huisarts iemand direct aan. In andere gevallen doet de POH-GGZ dat na een eerste gesprek. Ook kan het zijn dat een begeleidingstraject langer duurt dan verwacht of weinig resultaat oplevert. Dan wordt alsnog gekozen voor een verkennend gesprek.

Tijdens het gesprek, dat ongeveer een uur duurt, wordt gewerkt met het gedachtegoed van positieve gezondheid. Daarbij wordt gekeken naar verschillende onderdelen van het leven, zoals lichamelijke gezondheid, mentale gezondheid, sociale contacten en zingeving. Dit wordt vaak zichtbaar gemaakt met het zogenoemde ‘spinnenweb’. Zo ontstaat er een compleet beeld van de situatie.

Marco ziet zichzelf als een soort voorverkenner. “Ik breng eerst de situatie in kaart. Denk aan hoe het thuis gaat, werk of opleiding, de levensgeschiedenis en psychische klachten. Samen proberen we de hulpvraag duidelijk te krijgen. Als dat lastig blijft, kan een verkennend gesprek helpen om meer inzicht te krijgen.”

Na het gesprek ontvangt hij een verslag met de uitkomsten. “Dat bespreek ik samen met de persoon. Vaak zijn er al eerste stappen gezet of adviezen gegeven. Soms is een verwijzing naar de ggz passend, bijvoorbeeld voor een behandeling. In andere gevallen is hulp vanuit het sociaal domein beter. We kijken samen wat het beste aansluit.”

Een belangrijk voordeel van het verkennend gesprek is dat het helpt om op het juiste moment de juiste hulp in te zetten. “Het voorkomt dat mensen te snel worden doorverwezen, maar ook dat ze te lang blijven rondlopen zonder passende hulp.” Daarnaast zijn de gesprekken snel beschikbaar, zonder wachttijden.

De regie blijft altijd bij de persoon zelf. Wie wil, kan iemand meenemen naar het gesprek. De adviezen die gegeven worden zijn niet verplicht.

Volgens Marco zijn mensen meestal positief over het verkennend gesprek. “Ze voelen zich gehoord en serieus genomen.” Ook voor de regio heeft het grote waarde. Problemen worden eerder gesignaleerd en aangepakt, waardoor klachten minder snel verergeren. “En we hopen natuurlijk ook dat dit helpt om de wachtlijsten in de ggz te verkorten.”