De kracht van meten

Hoe zorgen we ervoor dat inwoners in Zuid-Limburg met mentale klachten op de juiste plek de juiste hulp krijgen? En hoe weten we of de grote veranderingen in de zorg ook écht effect hebben? We gingen in gesprek met Niels Hameleers en Marjan Drukker over hun cruciale rol binnen de werkgroep monitoring van dit transformatieplan.

Kunnen jullie kort vertellen wie jullie zijn en wat jullie achtergrond is?

Niels: “Ik heb een achtergrond in de gezondheidswetenschappen en ben na mijn studie bij de universiteit gebleven. Ik heb mezelf omgeschoold tot data scientist door steeds meer van statistiek en programmeren te leren. Inmiddels werk ik zo’n acht jaar in die rol en denk ik mee over alles wat met data en statistiek te maken heeft, waaronder projecten rondom mentale gezondheid.”

Marjan: “Ik ben epidemioloog en doe onderzoek naar gezondheid, risicofactoren en behandelingen. Inmiddels werk ik al meer dan 25 jaar binnen de psychiatrie. Voor dit project word ik ingezet vanwege mijn expertise op het gebied van psychiatrische data.”

Wat is jullie drijfveer om bij te dragen aan Mentaal Gezond Zuid-Limburg?

Marjan: “Het is een heel urgent probleem. Ik hoor dagelijks wat er in de zorg niet goed gaat en hoor patiënten die niet de zorg krijgen die ze nodig hebben. Het transformatieplan heeft het doel om mensen de juiste zorg te geven: lichtere zorg in het maatschappelijk domein waar dat kan, zodat de mensen die het écht nodig hebben sneller van de wachtlijsten bij de GGZ afkomen.”

Niels: “De grote uitdaging is om te kunnen meten of die ‘juiste patiënt’ ook daadwerkelijk op de ‘juiste plek’ terechtkomt. Dat is vaak heel moeilijk te meten omdat je daarvoor data van veel verschillende plekken moet samenbrengen. Voor mij was dit project een mooie kans om de database die wij hebben opgezet, echt te gaan benutten voor een concreet maatschappelijk doel.”

Jullie houden je specifiek bezig met ‘monitoring’. Wat houdt dat precies in?

Niels: “Om dit project goed te monitoren, moet je patiënten kunnen volgen op hun reis door het zorglandschap. Die reis begint vaak bij de huisarts en gaat dan naar een verkennend gesprek of de GGZ. We hebben hiervoor een domeinoverstijgende database opgezet: FILM. Dat staat voor ‘Feitelijk, Integraal, Longitudinaal Monitoren’. Hierin brengen we gepseudonimiseerde data veilig samen bij het CBS, zodat we individuen anoniem kunnen volgen door het hele zorglandschap.”

Waarom is het zo belangrijk om op individueel niveau te monitoren in plaats van alleen naar gemiddelden te kijken? 

Niels: “Dat is essentieel. Neem als voorbeeld een wijk waarbij het gemiddelde beeld van de gezondheid hetzelfde blijft. Als je op individueel niveau kijkt, zie je misschien dat mensen met wie het beter gaat verhuizen, terwijl er nieuwe mensen met problemen bijkomen. Het gemiddelde verandert niet, maar er gebeurt wel degelijk wat. Hetzelfde geldt voor zorgkosten: als de gemiddelde kosten per patiënt in de GGZ stijgen omdat daar nu alleen nog de meest complexe patiënten zitten, is dat juist een goede ontwikkeling van de transformatie. Maar dat zie je alleen als je de context van de cliënten kent.”

Wat zijn op dit moment de grootste uitdagingen bij deze monitoring?

Niels: “Het is een ingewikkeld proces om data uit verschillende organisaties bij elkaar te krijgen. We moeten zeker weten dat ‘Jantje’ uit de huisartsdata dezelfde persoon is als in de GGZ-data. Daarvoor moeten individuele patiëntgegevens naar het CBS. Hoewel dit juridisch en technisch vaak mogelijk is, merken we dat organisaties heel verschillend reageren wanneer we ze vragen om data door te leveren. Veel organisaties hebben nog geen ervaring met dit soort data aanlevering. Dat maakt de doorlooptijden soms lang en onvoorspelbaar.

Wat hopen jullie dat dit onderzoek uiteindelijk oplevert voor de regio?

Marjan: “Onderzoek is een instrument voor beleidsmakers. We willen niet achteraf pas kijken hoe we het hebben gedaan, maar nu al beginnen met meten om trends te zien en beleid bij te sturen. Dit project loopt vier jaar, net zo lang als het transformatieplan zelf.”

Niels: “Zonder onderzoek is het heel moeilijk om te zeggen of er een transformatie plaatsvindt en wat de effecten zijn. We willen laten zien wat er écht gebeurt, zodat we de juiste keuzes kunnen maken voor de toekomst van de zorg in Zuid-Limburg.”