De rol van monitoring bij de transformatie mentale gezondheid

Boris Klingenberg vertelt over zijn werk als psychiater bij Mondriaan en de Universiteit Maastricht, en zijn betrokkenheid bij de werkgroep monitoring.

Boris, wat is jouw achtergrond en rol binnen dit project?

“Ik ben psychiater en werk voor de Universiteit van Maastricht in een samenwerkingscontract met Mondriaan. Binnen mijn week doe ik voor de ene helft onderwijs en onderzoek en de andere helft patiëntenzorg. Mijn onderzoek richt zich deels op het transformatieplan. Voor de patiëntenzorg werk ik bij Mondriaan, waar we de afgelopen zes jaar al ‘de nieuwe GGZ’ hebben gehad. Daarin hebben we domeinoverstijgend samengewerkt in kwetsbare wijken in Maastricht om drempelloze zorg te organiseren.”

Waarom is monitoring en onderzoek zo belangrijk bij deze transformatie?

“Meten is weten. Als je dingen wilt veranderen, is het handig om op een gestructureerde manier te leren wat werkt om tot die verandering te komen. Dat moet op verschillende manieren, want een deel van de succesfactoren laat zich slecht vangen in cijfers. Je moet ook andere vormen van onderzoek gebruiken om werkingsmechanismen in kaart te krijgen. Uit ons eigen recent onderzoek blijkt dat de combinatie tussen ‘hardware’ (teamorganisatie en randvoorwaarden) en ‘software’ (cultuur en gezamenlijke praktijk maken) van gelijk belang zijn om tot verandering te komen.”

Hoe groot is de problematiek die je in de praktijk ziet?

“De omvang van het probleem is erg groot. Volgens recente data krijgt 50% van de Nederlanders ooit in zijn leven genoeg psychische klachten om te voldoen aan de minimale criteria. Er is een hele duidelijke noodzaak om hier serieus werk van te maken.”

Wat zijn volgens jou de belangrijkste succesfactoren voor een oplossing?

“Het is een gedeelde verantwoordelijkheid binnen de hele zorgketen. Je kunt allerlei organisatorische constructies bedenken voor die wachtlijst, maar dat tackelt het probleem niet wezenlijk. Het gaat om ‘communicerende vaten’ tussen het sociaal domein, de eerste lijn en de GGZ. Als je ergens aan de knop draait, gaat het de andere kant op en vice versa. We moeten samen praktijk maken en dezelfde taal spreken.”

Je noemt jezelf een ‘sociaal psychiater’. Wat bedoel je daarmee?

“Een sociaal psychiater legt het zwaartepunt op context, samenleving en de maatschappij om het individu heen. Elke interventie die je doet, gebeurt in een context. We moeten nadenken over wat er in de rest van het veld om een patiënt heen nodig is qua behandeling, begeleiding en zorg.”

Wat hoop je dat deze transformatie uiteindelijk oplevert?

“Dat we inzien dat dit een maatschappij-breed probleem is waarin alle ketenpartners een rol hebben. We moeten hypotheses toetsen om te zien of we een verandering krijgen in de GGZ. Het doel is om mensen sneller en beter te kunnen helpen door meer vanuit de context te kijken.”