Niet alles wat mentaal moeilijk is, is meteen psychiatrie

De wachttijden in de ggz zijn lang. Ook bij Zuyderland GGz. Volgens medisch directeur en psychiater Patrick Domen komt dat niet alleen doordat er te weinig behandelplekken zijn. Het zit ook in hoe we zorg organiseren.

“De afgelopen jaren is bijna elke mentale klacht verwezen richting de ggz. Maar niet alle vragen horen daar. Als we dat niet anders organiseren, blijven de wachttijden oplopen.”

Daarom wordt er in Zuid-Limburg anders gewerkt. Met meer samenwerking, betere filtering en meer eigen regie voor cliënten.

Eerst beter kijken: wat is zorg en wat niet?

Volgens Patrick is het belangrijk om eerst goed te kijken naar de hulpvraag.
Die vragen niet allemaal een behandeling in de gespecialiseerde ggz.

“Je hebt problemen die bij het leven horen. Een scheiding, schulden, stress op werk. Dat zijn échte problemen, maar die los je niet altijd op met psychiatrie.”

Hij zegt het vaker zo: “Niet elke klacht vraagt een diagnose. Niet alles wat mentaal moeilijk is, is meteen psychiatrie. En, soms begint herstel al met anders naar het probleem te kijken, niet met behandelen.”

Door beter te filteren aan de voorkant, komen mensen sneller op de juiste plek. Dat kan ggz zijn, maar ook het sociaal domein, zelfhulp of ondersteuning in de wijk.

Kleinere teams, dichter bij de huisarts

Om dat mogelijk te maken, gaat Zuyderland GGz anders werken. De regioteams worden kleiner en krijgen ieder één eigen wachtlijst.

Die teams werken niet meer per diagnose, maar kijken breed naar de hulpvraag.

Ook de samenwerking met huisartsen wordt intensiever.
“De huisarts moet niet meteen verwijzen en dan afwachten. We willen vooraf contact. Even bellen, samen kijken: wat heeft deze persoon nodig en wie sluit daar het beste op aan?”

Zo ontstaat sneller duidelijkheid. En dat helpt om wachttijden te verkorten en zorg op de juiste plek te bieden.

“Niet doorverwijzen, maar samen vooruitdenken.”

Wachten wordt niet meer stilzitten

Een ander belangrijk punt: wachten moet geen stilstand zijn.

In ontwikkeling is dat tijdens de wachttijd cliënten al kunnen starten met online modules, (leefstijlgerichte) herstelinitiatieven, gesprekken met ervaringsdeskundigen en ondersteuning vanuit het sociaal domein.

“Wachten moet geen wachten op de bank zijn, je kunt al beginnen met herstel voordat de behandeling start.”

Dat geeft cliënten meer regie en voorkomt dat problemen groter worden.

Samenwerken in de regio

De nieuwe manier van werken sluit aan bij de beweging van Mentaal Gezond Zuid-Limburg. Daarin werken ggz, huisartsen en sociaal domein nauwer samen.

Het doel is duidelijk: juiste zorg op het juiste moment, minder druk op huisartsen, betere doorstroom en minder onnodige verwijzingen.

“De oplossing zit niet in één organisatie, maar in het samen organiseren.”

Meer eigen regie

Een belangrijk uitgangspunt is dat cliënten zelf ook een rol hebben.
Niet alles ligt alleen bij de zorgverlener.

“Soms begint herstel met kleine stappen. Beter slapen. Meer bewegen. Structuur aanbrengen. Daar kan iemand zelf al mee starten.”

Volgens Patrick helpt dat ook om zorg toegankelijk te houden.
“Als we alles blijven overnemen, loopt het systeem vast. Als we samen verantwoordelijkheid nemen, ontstaat ruimte.”

Stap voor stap naar een ander systeem

Het uiteindelijke doel is een netwerk waarin zorg, preventie en ondersteuning samenkomen. Waar iemand met een vraag niet meteen op een wachtlijst komt, maar men eerst samen kijkt wat nodig is.

“Niet iedereen heeft meteen een behandeling nodig. Maar iedereen verdient wel snel de juiste hulp.”

“Niet elke klacht vraagt een diagnose. Als we gezamenlijk eerst beter kijken wat iemand nodig heeft, kan de wachttijd mogelijk een stuk korter.”